Epiktetos Kimdir? – Kölelikten Filozofluğa Erişen Bilgenin Hayat Hikayesi

Epiktetos Kimdir? cansurer.com

Epiktetos

 

Epiktetos'un konuşmalar ve söylevler kitabı.

Söylevler Kitabı

Epiktetos Kimdir? – Epiktetos’u Tanıyalım

Heiropolis, Frigya’da köle olarak doğan Epiktetos, M.S. 55 – 135 yılları arasında yaşadı. Aslen Yunan olan Epiktetos, yaşamı boyunca Sokrates ve Diagones’i örnek aldı. Savunduğu düşünce biçimi Stoacılıktı yani; ‘’Mantık aklın hareket yasasıdır ve mantığın kurallarına başvurmadan akıl, hakikati bulamaz’’ düşüncesini savunurdu.

Kuzeybatı Yunanistan’daki Nicopolis kentine süɾülene kadaɾ Antik Roma medeniyetinde  yaşadı.Epiktetos, hayatının büyük bölümünü geçirdiği Nicopolis’de öldü. Sürüldükten sonra; yaşantısına bir kulübede devam ettiği, o kulübenin kapısı olmadığı, kulübe içerisinde sadece bir yatak ve bir kaç parça eşyası olduğu söylenmekte.

Şayet biɾ isim veɾilmişse, ailesince veɾilen ismi bilinmez. Epiktetos sözcüğü Yunanca’da en basit anlamıyla “kazanılmış, elde edilmiş, satın alınmış ve köle” anlamına geliyoɾ.

Epiktotos’un bilinen kağıt üstünde yazılı hiç bir eseri yok fakat çalışmalarından elde edilen tüm bilgiler öğrencisi Arrianus tarafından yazıya dökülmüştür. Temel eseri olan ve 8 kitaptan oluşan ‘’Konuşmalar’’ ın, 4. Cildi hala günümüzde basılmakta ve muhafaza edilmekte.

Epiktetos’un kendi el yazısıyla kayaya kazıyarak yazdığı eser olan, ‘’Hür İnsan Üzerine Bir Şiir’’ halen Isparta’nın Sütçüler ilçesinde, Yazılı Kanyon denen bölgede koruma altındadır.

Epiktetos, yaşamı boyunca en çok Sokrates’den etkilenmiştir.

Epiktetos kimdir? , hür insan üzerine bir şiir , Isparta kalyoncu

Isparta’da halen korunmakta olan ”Hür İnsan Üzerine Bir Şiir”

 

Kölelikten Özgür Filozofluğa Erişen Epiktetos

Epiktetos, gençliğini Nero tarafından azat edilmiş ve oldukça zengin olan Epaphroditos’un kölesi olarak geçirdi. Köle olarak bile Epiktetos, zamanını oldukça veɾimli kullandı. Musonius Rufus’un gözetiminde, stoacı felsefeyle uğraştı. Hayatını felsefeye adayan Epiktetos bu nedenle azad edildi.

Roma’da sağlık sorunlarıyla nispeten zor bir hayat sürdürdü. Epiktetos’un efendisi Epaphroditus’un zulmünün bir sonucu olarak sakat kaldığını söyleyen kayıtlara göre bir anlatımda daha bulunmak istiyorum;

Hayatının en ünlü dönemini başlatan aslına bakılırsa Domitianus’un sürgün kararıdır. Nero tarafından azat edilmiş, köle olarak Antik Roma’da geçirmiştir. O, Roma’da felsefe okuma imkânını bulmuş, kölelikten kurtulunca felsefe öğretmenliği yapmış. 89 ‘ 95 yılları aɾasında bir tarihte Domitianus tarafından diğer filozoflarla sürgüne gönderilmiştir. 90–94 yıllarında Nikopolis’e gitmiş orada Stoa felsefe ilkelerini öğretmeye başlamış, yokluk içinde yaşamış ve ölmüştür.*3

Epiktetos’ un sağlık sorunları vardı. Ayağı sakat olduğundan aksamakta idi. Epiktetos’un sahibi olan Epaphroditus, kendisi çok bilge ve mülayim bir kişilik olmakla beraber kölesi Epiktetos’u kıskanmaktadır.

Bir gün sahibi Epiktetos’a gel senin ayağını düzelteceğim diye yanına çağırır. Söyleminin dışında olarak köleyi çekiştirmeye başlar. Epiktetos: ”Efendim, biraz daha zorlarsanız ayağımı kıracaksınız”der. Sahibi çekiştirmeye devam eder ve Epiktetos’un bacağı kırılır. Fakat filozoftan hiç bir tepki almayan sahibi, merak ederek ona bu tepkisizliğin nedenini sorar. Bunun üzerine Epiktetos:’‘bağırıp çağırmam bacağımın kırığını düzeltmeyecektir.” yanıtını verir ve cevaptan etkilenen efendisi bir miktar para da vererek Epiktetos’u azad eder.  Yani   Epiktetos, kendine bu kadar hakim olabilen ve dünyevi meselelerin hepsini -ki bunlar acılar, vücuttaki sorunlar da dahil olmak üzere- atlatabilmiş bir filozoftur.

 

cansurer.com, epiktetos kimdir?

Stoa felsefesi nedir ? Epiktetos’un, stoacı görüşüne bir göz atalım…

Stoa felsefesi doğanın eşsiz örnekliğinde farklılıkları ortadan kaldırmadan, aralarında belli bir ayrıcalık gözetmeksizin tüm insanları kucaklayan bir insancıllığı temel alır.

Bu insancıl duyuşun oluşumu; insanların evrensel akılla bütünleşmek için ihtiyaçlarından, ilişkilerinden dünyevi olan her şeyden baz alınabilir.

Epiktetos’a göre insan; başkalarına özenebilir, onlara hayranlık duyabilir ve  insanlar, kişinin kendisi için esin kaynağı olabilir.Ancak kişi diğer insanları kendine rakip olarak görmemelidir.

Başkalarıyla yarışma kendinle yarış diyen Epiktetos’a göre kişinin rakibi bir başkası değil, kendisidir. Kişi; yetenek ve becerileriyle, bilgi birikimiyle, yaşam görüş ve duruşuyla en önemlisi de uyguladıkları ile yarışır. Kendisini aşan insan, yetkinleşen insandır. Epitetos’a göre Felsefe, bir anlamda insanın kendisini anlaması ve  kendisini bulmasıdır.

Epiktetos’un Sözleri

1- Başkalarıyla yarışma kendinle yarış.

2- Yarın bambaşka bir insan olacağım diyorsun. Niye bugünden başlamıyorsun?

3- Bütün facialara zemin hazırlayanlar, zenginler, zorbalar ve krallardır.

4- Kendinin efendisi olmayan hiç kimse özgür değildir.

5- Eğer öküzlerle domuzlar konuşabilseydi, yemden başka şey düşünenlerle alay ederlerdi.

6- Senin bardağını kırdıkIarı vakit, komşunun bardağı kırıIdığı kadar sakin oImaIısın.

 

 

 

Kaynakça:

  1. Enver Demirpolat, “Epiktetos’un Hayatı, Eserleri ve Felsefi Görüşleri”; Fırat Ü. İlahiyat Fak. Dergisi, Sayı: 9/2, Elazığ, 2004, s.75.
  2. Sedat Yazıcı, “Epiktetos’un Ahlak Felsefesinde Akılcılık ve Doğalcılık”, Felsefe Dünyası, Türk Felsefe Der. Yay., S.29, Ankara, 1999, s.104.
  3. Kölelikten Filozofluğa Epiktetos Belgeseli – Yönetmen: Umut Hacıfevzioğlu
  4. http://filozof.net/Turkce/filozof-biyografi-e/340-epiktetos-filozoflar-ve-biyografilerihayatlari-yasamlari.html
  5. http://dergipark.gov.tr/download/article-file/52106
  6. http://www.sozkimin.com/a/1296-epiktetos-kimdir-sozleri-ve-hayati.html

 

Arama sonuçları : https://cansurer.com/2018/01/15/epiktetos-kimdir/

 

 

 

Beğen  3
Yazar

İlgimi çeken bilim, felsefe, teknoloji, kampçılık ve okunası kitaplar hakkında özgün makalelerimi cansurer.com'da paylaşıyorum! YouTube içeriklerim pek yakın. Aynı zamanda Sivil Havacılık 2. Sınıf öğrencisiyim, uçakları severim, özellikle yürüyenleri

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yapılan Yorumlar ( 8 )